26 juli 2026 · Artsen & Medisch Specialisten

Wkkgz voor artsen en medisch specialisten – dit moet u regelen

Bent u arts of medisch specialist in Nederland? Dan krijgt u niet alleen te maken met de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz), maar ook met het tuchtrecht onder de Wet BIG en met richtlijnen van beroepsverenigingen zoals de KNMG en de Federatie Medisch Specialisten. De combinatie van deze regels maakt de zorgsector voor artsen tot een van de meest gereguleerde beroepsgroepen van Nederland.

1. De Wkkgz-verplichtingen op een rij

De Wkkgz verplicht elke zorgaanbieder tot het leveren van goede zorg en het hebben van een goed functionerend kwaliteitssysteem. Voor artsen en medisch specialisten betekent dit dat u de volgende zaken op orde moet hebben:

• Een schriftelijke klachtenregeling – hierin staat hoe een patiënt een klacht kan indienen, welke stappen u doorloopt en bij wie de patiënt terecht kan voor een onafhankelijk oordeel
• Een klachtenfunctionaris – een onafhankelijke persoon die bemiddelt tussen u en de klager. De KNMG-richtlijn 'Omgaan met incidenten en klachten' schrijft voor dat deze functionaris laagdrempelig bereikbaar moet zijn
• Aansluiting bij een erkende geschilleninstantie – lukt het niet om er samen uit te komen, dan kan de patiënt naar de geschillencommissie. Die doet een bindende uitspraak waar beide partijen zich aan moeten houden
• Een incidentenregistratie (VIM) – de KNMG-richtlijn schrijft voor dat u incidenten systematisch registreert, analyseert en verbetermaatregelen neemt. Dit is niet alleen een papieren verplichting: de IGJ kan uw VIM-registratie opvragen bij een inspectiebezoek

De IGJ handhaaft de Wkkgz actief en kan boetes opleggen tot €27.500. Ook kan de inspectie een aanwijzing geven of het bestuur van een zorginstelling aanspreken op tekortkomingen in het kwaliteitssysteem.

2. Wet BIG en tuchtrecht – een extra laag bovenop de Wkkgz

Anders dan de meeste andere zorgverleners vallen artsen en medisch specialisten ook onder het tuchtrecht van de Wet BIG. Dit voegt een tweede beoordelingskader toe naast de Wkkgz. Waar de geschillencommissie zich buigt over klachten van patiënten, beoordeelt het tuchtcollege of u als individuele beroepsbeoefenaar heeft gehandeld zoals van een redelijk bekwaam arts verwacht mag worden.

Het tuchtrecht kent vijf regionale tuchtcolleges (Amsterdam, Den Haag, Groningen, Zwolle en Eindhoven) en het Centraal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg in Den Haag als hogerberoepsinstantie. De tuchtrechter kan de volgende maatregelen opleggen:

• Een waarschuwing (de lichtste maatregel)
• Een berisping (zwaardere terechtwijzing)
• Een geldboete tot €4.500
• Een schorsing van de BIG-inschrijving voor maximaal één jaar
• Een gedeeltelijke ontzegging van de bevoegdheid
• Een beroepsverbod – de zwaarste sanctie, waarbij u het beroep helemaal niet meer mag uitoefenen

Iedereen kan een tuchtklacht indienen: de patiënt, een nabestaande, een collega of de IGJ. De procedure is openbaar en uitspraken worden in geanonimiseerde vorm gepubliceerd. Een tuchtklacht loopt los van de Wkkgz-klachtenprocedure. Het is dus mogelijk dat een patiënt tegelijk een klacht indient bij uw geschilleninstantie én bij het tuchtcollege. Daarom is het van groot belang dat beide trajecten goed op elkaar zijn afgestemd in uw klachtenregeling.

3. Geschilleninstanties: SKGE of Geschillencommissie Zorg?

De Wkkgz verplicht u tot aansluiting bij een door de overheid erkende geschilleninstantie. Voor artsen en medisch specialisten zijn er twee relevante instanties, afhankelijk van uw specialisme:

• SKGE (Stichting Klachten en Geschillen Eerstelijnszorg) – voor huisartsen en andere eerstelijnszorgverleners. De SKGE is opgericht door de LHV (Landelijke Huisartsen Vereniging) en andere eerstelijnskoepels. Sluit u als huisarts een Wkkgz-abonnement af via de LHV, dan wordt u doorgaans automatisch aangesloten bij de SKGE
• Geschillencommissie Zorg – voor medisch specialisten, ziekenhuizen en instellingen in de tweedelijnszorg. De Federatie Medisch Specialisten adviseert haar leden om zich hierbij aan te sluiten. De procedures bij deze commissie zijn ingesteld op complexere medisch-specialistische geschillen

Controleer bij uw beroepsvereniging welke geschilleninstantie voor uw situatie de juiste is. Een verkeerde aansluiting kan betekenen dat een geschil niet-ontvankelijk wordt verklaard en u alsnog zonder geldige regeling zit.

4. Beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV) – geen wettelijke plicht, wel onmisbaar

De Wkkgz schrijft geen BAV voor. Toch is er onder artsen en medisch specialisten vaststaand: een goede beroepsaansprakelijkheidsverzekering is onmisbaar. Een geschil bij de geschillencommissie kan leiden tot een schadevergoeding van duizenden euro's. Bij medisch-specialistische claims kunnen de bedragen oplopen tot enkele tonnen. Zonder BAV betaalt u deze bedragen uit eigen zak.

VvAA is voor artsen veruit de grootste aanbieder van beroepsaansprakelijkheidsverzekeringen. De VvAA kent een BAV met een dekking tot €5.000.000 per aanspraak, wat voor de meeste medische beroepen een passend dekkingsniveau is. Houd rekening met een jaarpremie van grofweg €800 tot €1.800, afhankelijk van uw specialisme, omzet en risicoprofiel. Snijdende specialismen zoals chirurgie of verloskunde betalen doorgaans een hogere premie dan beschouwende vakken zoals dermatologie of psychiatrie.

Naast de BAV biedt VvAA ook een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) die speciaal is afgestemd op medici. Voor zelfstandig gevestigde artsen is dit een relevant product, omdat het wegvallen van inkomen door ziekte of een ongeval financiële gevolgen kan hebben die door de BAV niet worden gedekt.

5. De KNMG-richtlijn 'Omgaan met incidenten en klachten'

De KNMG (Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst) is de koepelorganisatie van artsen in Nederland. De KNMG-richtlijn 'Omgaan met incidenten en klachten' geldt als de norm voor hoe artsen met klachten moeten omgaan. De richtlijn gaat verder dan wat de Wkkgz minimaal verlangt:

• Zorg voor een open en eerlijke communicatie met de patiënt zodra er iets misgaat. Wacht niet op een formele klacht, maar neem zelf het initiatief
• Bied excuses aan waar dat past. Excuses zijn geen erkenning van aansprakelijkheid, maar een uiting van medeleven
• Leg incidenten vast in een VIM-systeem (Veilig Incident Melden) en gebruik de analyse om herhaling te voorkomen
• Zorg dat de klachtenfunctionaris ook preventief kan worden ingeschakeld, niet alleen nadat een klacht formeel is ingediend

Deze richtlijn is niet vrijblijvend. In een tuchtzaak zal het tuchtcollege toetsen of u heeft gehandeld conform de geldende KNMG-richtlijnen. Wijken uw protocollen af van de richtlijn, dan moet u dat goed kunnen motiveren.

6. Beroepsverenigingen en hun rol: KNMG, LHV, Federatie en VvAA

De medische beroepsgroep kent een aantal spelers die elk een eigen rol hebben in de Wkkgz-naleving:

• KNMG – de federatie van alle artsen. Publiceert richtlijnen en standpunten over kwaliteit van zorg, incidenten en klachten. De KNMG zelf verkoopt geen verzekeringen, maar werkt nauw samen met VvAA
• LHV (Landelijke Huisartsen Vereniging) – de belangenbehartiger van huisartsen. De LHV heeft samen met andere eerstelijnskoepels de SKGE opgericht. Leden kunnen via de LHV een Wkkgz-pakket afnemen dat al is afgestemd op de eerstelijnspraktijk
• Federatie Medisch Specialisten – de koepel van de wetenschappelijke verenigingen van medisch specialisten. De Federatie adviseert over geschillenprocedures en werkt aan kwaliteitsstandaarden die doorwerken in de Wkkgz-praktijk van specialisten
• VvAA – van oorsprong een vereniging van en voor artsen, inmiddels de grootste verzekeraar en dienstverlener voor de zorg. VvAA biedt de BAV (€5M dekkingslimiet), de AOV voor arbeidsongeschiktheid, en juridische bijstand bij tuchtzaken en geschillen. Let op: VvAA is géén Wkkgz-aanbieder – de Wkkgz-klachtenregeling loopt via de SKGE of Geschillencommissie Zorg. Wel bundelen veel artsen hun Wkkgz-aansluiting en BAV bij dezelfde organisatie, wat de afhandeling van klachten vereenvoudigt

7. Wtza-melding bij het LRZa

Sinds 2022 bent u als zorgaanbieder verplicht om u te melden bij het Landelijk Register Zorgaanbieders (LRZa) voordat u met uw werkzaamheden begint. Dit geldt voor alle artsen: in loondienst, als ZZP'er of als vrijgevestigd specialist. De melding is gratis en verloopt via lrza.nl. U heeft uw BIG-nummer, AGB-code en een omschrijving van uw zorgaanbod nodig. Het invullen duurt ongeveer tien minuten.

De meldplicht maakt onderdeel uit van de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza) en is nadrukkelijk géén onderdeel van de Wkkgz, maar heeft wel praktische overlap: het LRZa-register is een van de bronnen die de IGJ gebruikt bij het plannen van inspectiebezoeken. Een ontbrekende melding kan dus zijdelings tot Wkkgz-handhaving leiden.

8. Wat kost een Wkkgz-abonnement voor artsen?

De kosten van een Wkkgz-abonnement voor artsen variëren van €48 tot €210 per jaar, afhankelijk van de aanbieder en het pakket. Let niet alleen op de jaarpremie, maar ook op de bijkomende voorwaarden:

• Eigen risico per klacht – sommige aanbieders rekenen €250 tot €500 extra zodra een klacht binnenkomt
• Zittingskosten – bij een aantal geschillencommissies betaalt u griffierecht, tenzij uw abonnement die kosten dekt
• Depotplicht – moet u een waarborgsom storten voordat uw geschil inhoudelijk wordt behandeld?
• Juridische bijstand – is die inbegrepen, of moet u die apart inkopen via uw BAV of rechtsbijstandsverzekering?

U kunt kiezen uit arts-specifieke aanbieders en generieke Wkkgz-partijen. De SKGE is speciaal opgericht voor de eerste lijn (huisartsen, fysiotherapeuten en verloskundigen) en wordt gesteund door de LHV, KNGF en KNOV. LHV-leden kunnen via de vereniging een Wkkgz-pakket afnemen dat direct op de SKGE is aangesloten. Voor medisch specialisten is de Geschillencommissie Zorg de aangewezen instantie. Generieke aanbieders zoals SoloPartners en ZorgVoorZZP staan ook open voor artsen en zijn vaak goedkoper, maar bieden minder specialisatie op medische vragen.

9. Praktisch stappenplan voor artsen en medisch specialisten

Start u een nieuwe praktijk als huisarts, medisch specialist of ZZP-arts? Of wilt u controleren of u niets over het hoofd ziet? Loop dan dit stappenplan langs:

1. ✅ Controleer uw BIG-registratie – is die actief? Loopt uw herregistratie niet binnenkort af? Zonder geldige BIG-registratie vervalt uw bevoegdheid en mag u geen voorbehouden handelingen uitvoeren
2. ✅ Doe de Wtza-melding bij het LRZa – gratis en verplicht, te doen via lrza.nl
3. ✅ Sluit een beroepsaansprakelijkheidsverzekering af – kies een dekkingsbedrag dat past bij uw risicoprofiel. €5.000.000 is voor de meeste artsen en specialisten een passende limiet. VvAA is de grootste BAV-aanbieder specifiek voor artsen
4. ✅ Kies een Wkkgz-abonnement en geschilleninstantie – eerstelijnsartsen kiezen doorgaans voor SKGE, medisch specialisten voor de Geschillencommissie Zorg. Vergelijk de abonnementen in onze tabel
5. ✅ Stel uw klachtenregeling op – volg daarbij de KNMG-richtlijn 'Omgaan met incidenten en klachten' als minimumnorm
6. ✅ Richt uw VIM-systeem in – registreer incidenten, analyseer patronen en neem aantoonbare verbetermaatregelen
7. ✅ Communiceer uw klachtenregeling actief – via uw website, in de wachtkamer en tijdens het intakegesprek. Een goed geïnformeerde patiënt voelt zich gehoord en stapt minder snel naar de tuchtrechter

Werkt u in loondienst in een ziekenhuis of instelling? Dan heeft de zorginstelling doorgaans een overkoepelende Wkkgz-regeling. Controleer dit bij uw werkgever en vraag ook na of de BAV van de instelling uw handelen als individuele arts dekt. Sommige instellingspolissen dekken alleen de aansprakelijkheid van de rechtspersoon. Schaf in dat geval een aanvullende individuele BAV aan.

Bent u vrijgevestigd medisch specialist in een maatschap of coöperatie? Dan is het gebruikelijk dat de maatschap een collectieve Wkkgz-regeling en BAV heeft. U heeft dan geen eigen abonnement nodig, maar u blijft wél individueel aansprakelijk voor uw handelen volgens de Wet BIG. Zorg dat de maatschapsovereenkomst duidelijk maakt wie wat regelt en wie welke premie betaalt.

→ Bekijk alle Wkkgz-abonnementen in de vergelijkingstabel