26 juli 2026 · Psychologen

Wkkgz voor psychologen – GZ en basis, dit moet u weten

Werkt u als psycholoog in een eigen praktijk? Dan krijgt u te maken met de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz). Dit geldt voor iedere vrijgevestigde psycholoog – of u nu BIG-geregistreerd GZ-psycholoog bent of als basispsycholoog werkt. De eisen verschillen per registratieniveau, maar de realiteit is: zonder werkende Wkkgz-regeling loopt u risico op boetes, juridische problemen en het verlies van declaratierecht bij zorgverzekeraars. Dit is wat u moet regelen — en wat het kost.

1. GZ-psycholoog en basispsycholoog – het verschil dat telt

Het psychologenveld in Nederland kent een duidelijke tweedeling. De GZ-psycholoog (gezondheidszorgpsycholoog) is opgenomen in artikel 3 van de Wet BIG en staat geregistreerd in het BIG-register. Dit betekent dat de GZ-psycholoog een wettelijk beschermde titel draagt, zelfstandig voorbehouden handelingen mag uitvoeren en onder het medisch tuchtrecht valt. Om GZ-psycholoog te worden volgt u na de universitaire master een tweejarige BIG-opleiding tot GZ-psycholoog. Daarna geldt een herregistratieplicht elke vijf jaar, met werkervaringseisen van minimaal 2.080 uur en nascholingseisen.

De basispsycholoog is niet BIG-geregistreerd. Met een universitaire master in de psychologie mag u zich basispsycholoog noemen en zelfstandig behandelingen uitvoeren – maar het gaat hier niet om een wettelijk beschermde titel en u valt niet onder het BIG-tuchtrecht. Toch bent u als basispsycholoog wél zorgaanbieder in de zin van de Wkkgz. Zodra u als vrijgevestigde behandelaar zorg verleent onder de Zorgverzekeringswet (Zvw), bent u verplicht een klachten- en geschillenregeling te hebben.

Voor de praktijk betekent dit: waar de GZ-psycholoog zowel aan de Wkkgz als aan de Wet BIG moet voldoen, heeft de basispsycholoog een lichter eisenpakket maar nog steeds een volwaardige Wkkgz-plicht.

2. De Wkkgz-plicht voor psychologen – drie kerneisen

De Wkkgz verplicht elke vrijgevestigde psycholoog tot drie zaken:

• Een schriftelijke klachtenregeling – een document dat beschrijft hoe een cliënt een klacht kan indienen en hoe die klacht wordt afgehandeld. U moet deze regeling actief kenbaar maken aan uw cliënten, bijvoorbeeld op uw website.
• Een onafhankelijke klachtenfunctionaris – een professional die gratis bemiddelt tussen u en de cliënt. De klachtenfunctionaris verkent de klacht en zoekt naar een oplossing voordat een geschil ontstaat.
• Aansluiting bij een erkende geschilleninstantie – een onafhankelijke commissie die bindende uitspraken doet als bemiddeling niet slaagt. Deze commissie kan ook een schadevergoeding opleggen tot maximaal € 25.000.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) controleert de naleving en kan boetes opleggen tot € 27.500. Voor basispsychologen is de last lichter: zij hebben geen BIG-herregistratie en tuchtrecht, maar de Wkkgz-eisen zijn verder gelijk aan die voor GZ-psychologen.

Werkt u in loondienst bij een GGZ-instelling? Dan valt u onder de klachtenregeling van uw werkgever. U hoeft dan geen eigen regeling te treffen. Maar: werkt u als ZZP'er of waarnemer in andermans praktijk? Dan bent u zelf de zorgaanbieder en moet u uw eigen Wkkgz-regeling hebben.

3. NIP – beroepsvereniging én Wkkgz-aanbieder in één

Het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) neemt in het Wkkgz-landschap een unieke positie in. Anders dan bij de meeste beroepsgroepen, waar de beroepsvereniging en de Wkkgz-aanbieder gescheiden partijen zijn, is het NIP beide tegelijk. Het NIP is de grootste beroepsvereniging van psychologen in Nederland en biedt tegelijkertijd een eigen klachtenregeling aan waarmee leden aan hun Wkkgz-plicht kunnen voldoen. Dit maakt de organisatie tot een one-stop-shop: lidmaatschap en Wkkgz-regeling komen uit één hand.

Het NIP-aanbod kent twee pakketten, beide tegen een jaarlijks tarief:

• Pakket A – € 37 per jaar (incl. btw). U krijgt aansluiting bij de klachten- en geschillenregeling en een onafhankelijke klachtenfunctionaris via het Centraal Bureau voor Klachtenmanagement in de Zorg (CBKZ). Wordt de klachtenfunctionaris daadwerkelijk ingeschakeld, dan betaalt u het uurtarief van € 81,50 excl. btw (prijspeil 2026) zelf. Dit pakket is voordelig voor psychologen die weinig klachten verwachten.
• Pakket B – € 121 per jaar (incl. btw). Dit omvat alles uit Pakket A, plus volledige dekking van de kosten van de klachtenfunctionaris. Ook als er een klacht wordt ingediend, betaalt het NIP de inzet van de functionaris. Dit pakket is alleen bij het NIP verkrijgbaar en biedt zekerheid over de kosten bij klachten.

Bij beide pakketten bent u aangesloten bij de Geschillencommissie Vrijgevestigde GGZ Praktijken. Let op: de kosten van de geschillencommissie zelf (ongeveer € 2.500 excl. btw per geschil, afhankelijk van of er een zitting plaatsvindt) komen bij beide pakketten voor rekening van u als zorgaanbieder. Een aantal beroepsaansprakelijkheidsverzekeraars dekt deze kosten – controleer dit bij uw verzekeraar.

Belangrijk om te weten: het NIP-aanbod is alleen beschikbaar voor NIP-leden. Het NIP-lidmaatschap kost € 456 per jaar (prijspeil 2026) en betaalt u apart. Inclusief lidmaatschap komen de werkelijke jaarlijkse kosten voor Pakket A op € 493 en voor Pakket B op € 577. U kunt de Wkkgz-pakketten ook alleen afnemen als uw zorgverlening onder de Wkkgz (Zvw of Wlz) valt – valt uw zorg ook onder de Jeugdwet, dan heeft u daarnaast een aparte Jeugdwet-klachtenregeling nodig.

4. LVVP – alternatief voor vrijgevestigde psychologen

Naast het NIP is er de Landelijke Vereniging van Vrijgevestigde Psychologen & Psychotherapeuten (LVVP). De LVVP richt zich specifiek op vrijgevestigde psychologen, psychotherapeuten en klinisch (neuro)psychologen. Ook de LVVP biedt een klachtenregeling conform de Wkkgz, met professionele klachtenfunctionarissen van Klacht&Company en aansluiting bij de Geschillencommissie Vrijgevestigde GGZ Praktijken.

Het grote verschil met het NIP: de LVVP is niet tegelijkertijd een Wkkgz-provider. De LVVP-klachtenregeling is ingebed in het lidmaatschap, een constructie die vergelijkbaar is met hoe andere beroepsverenigingen werken. Voor psychologen die geen NIP-lid zijn of een alternatief zoeken, is de LVVP de aangewezen route.

5. Kwaliteitsstatuut GGZ – verplicht voor elke behandelaar

Naast de Wkkgz heeft u als vrijgevestigd psycholoog te maken met het Landelijk Kwaliteitsstatuut GGZ (LKS). Dit statuut beschrijft de kwaliteitsnormen waaraan u als GGZ-zorgaanbieder moet voldoen om goede zorg te kunnen bieden. Het is verplicht voor alle zorgaanbieders in de curatieve GGZ – dus ook voor basispsychologen.

In het kwaliteitsstatuut legt u onder andere vast: hoe u de regiebehandelaarsrol heeft belegd, welke vaktherapeutische kaders u hanteert, hoe u omgaat met risicosignalering en crisisinterventie, en hoe uw professioneel netwerk eruitziet. Het statuut moet openbaar zijn zodat cliënten en zorgverzekeraars het kunnen inzien. U kunt het digitaal invullen en aanmelden via ggzkwaliteitsstatuut.nl.

Bent u basispsycholoog? Ook dan bent u verplicht een kwaliteitsstatuut te hebben, maar de eisen zijn vaak lichter dan voor een GZ-psycholoog of klinisch psycholoog. De exacte invulling hangt af van de setting waarin u werkt en of u een regiebehandelaarsrol vervult.

6. Geschillencommissie Vrijgevestigde GGZ Praktijken

Sinds 1 januari 2026 vallen psychologen die via het NIP of de LVVP zijn aangesloten onder de Geschillencommissie Vrijgevestigde GGZ Praktijken in Den Haag. Deze commissie, onderdeel van De Geschillencommissie Zorg, behandelt klachten van cliënten tegen vrijgevestigde psychologen, psychotherapeuten, psychiaters en pedagogen. Ook de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) en de Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie (NVP) zijn aangesloten.

De commissie doet bindende uitspraken en kan een schadevergoeding tot maximaal € 25.000 opleggen. Voor de cliënt bedraagt het klachtengeld € 52,50, dat wordt teruggestort als de commissie de klager in het gelijk stelt. De kosten van de procedure voor u als zorgaanbieder bedragen ongeveer € 2.500 excl. btw per geschil. Dit is een belangrijk punt om mee te nemen in uw keuze voor een Wkkgz-pakket en beroepsaansprakelijkheidsverzekering.

7. Beroepsaansprakelijkheid – niet wettelijk verplicht, wel onmisbaar

De Wkkgz verplicht u niet tot het afsluiten van een beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV). Toch is een BAV voor elke vrijgevestigde psycholoog een must. De reden is eenvoudig: als een geschil bij de geschillencommissie leidt tot een schadevergoeding, betaalt u die uit eigen zak als u niet verzekerd bent. Ook de kosten van de geschillencommissie zelf kunnen hoog oplopen.

Er zijn drie verzekeraars die zich specifiek richten op psychologen in de GGZ:

• VvAA – de grootste verzekeraar voor zorgprofessionals in Nederland. Biedt een BAV speciaal voor GGZ-professionals met uitgebreide dekking en juridische bijstand. VvAA dekt ook schadeclaims die na pensionering worden ingediend, mits u minimaal drie jaar verzekerd was.
• AON – richt zich op psychologen en biedt maatwerkverzekeringen voor de GGZ-praktijk. AON heeft een samenwerking met het NIP, waardoor NIP-leden profiteren van exclusieve ledenvoordelen. AON vergoedt in veel gevallen de kosten van de geschillencommissie – navraag bij uw adviseur is aan te raden.
• Yezzer – een online verzekeraar speciaal voor ZZP'ers met een scherp geprijsde BAV voor psychologen. Helder product zonder poespas, geschikt voor startende praktijken met een beperkt budget.

De premie voor een BAV ligt voor psychologen doorgaans tussen de € 350 en € 900 per jaar, afhankelijk van uw omzet, de omvang van uw praktijk en de gekozen dekking. Vraag bij elke verzekeraar na of de kosten van de geschillencommissie zijn meeverzekerd – dit kan u duizenden euro's schelen als er een geschil ontstaat.

8. Arbeidsongeschiktheidsverzekering – uw vangnet als ZZP'er

Als vrijgevestigd psycholoog heeft u geen werkgever die uw inkomen doorbetaalt bij ziekte of arbeidsongeschiktheid. Een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) is niet wettelijk verplicht, maar in de praktijk onmisbaar. Twee verzekeraars richten zich specifiek op zorgprofessionals en zelfstandigen:

• Movir – gespecialiseerd in AOV's voor hoogopgeleide professionals en zorgverleners. Movir onderscheidt zich door intensieve begeleiding bij re-integratie: vanaf dag één van uw verzekering krijgt u een persoonlijk team dat met u meedenkt. Geen generiek callcenter, maar mensen die uw beroep begrijpen.
• Allianz – biedt twee AOV-producten: de Absoluut AOV (scherpe premie, geschikt voor de meeste ZZP'ers) en de Summum AOV speciaal voor medische beroepen met hogere verzekerde bedragen. Allianz biedt medisch advies, coaching en begeleiding tijdens uw re-integratie.

De premie van een AOV hangt af van factoren zoals uw leeftijd, gezondheid, het verzekerde bedrag en de wachttijd voordat de uitkering ingaat. Laat u hierover adviseren door een onafhankelijk adviseur zodat u niet onder- of oververzekerd raakt.

9. Praktisch stappenplan voor psychologen

Start u een eigen praktijk of werkt u al als vrijgevestigd psycholoog? Dit is de volgorde waarin u uw zaken moet regelen:

1. ✅ Controleer uw registraties. Bent u GZ-psycholoog? Houd uw BIG-registratie actief en plan uw herregistratie tijdig in. Bent u basispsycholoog? U heeft geen BIG-registratie, maar controleer wel of u aan alle opleidingseisen voldoet.
2. ✅ Sluit u aan bij een beroepsvereniging. Het NIP-lidmaatschap geeft u toegang tot de NIP-Wkkgz-pakketten. Als alternatief biedt de LVVP een eigen klachtenregeling voor leden. Kies de vereniging die bij uw praktijk past.
3. ✅ Kies een Wkkgz-pakket. Wilt u lage vaste kosten? Kies NIP Pakket A (€ 37/jr + NIP-lidmaatschap € 456/jr = € 493/jr). Wilt u volledige zekerheid over de klachtenfunctionariskosten? Kies NIP Pakket B (€ 121/jr + NIP-lidmaatschap € 456/jr = € 577/jr). Of kies de LVVP-regeling als alternatief.
4. ✅ Stel uw kwaliteitsstatuut GGZ op. Ga naar ggzkwaliteitsstatuut.nl en vul het statuut digitaal in. Maak het vindbaar voor cliënten en zorgverzekeraars.
5. ✅ Sluit een beroepsaansprakelijkheidsverzekering af. Vergelijk VvAA, AON en Yezzer. Controleer of de geschillencommissiekosten zijn meeverzekerd.
6. ✅ Overweeg een AOV. Als vrijgevestigde bent u zelf verantwoordelijk voor inkomensbescherming. Movir en Allianz zijn de gevestigde namen voor psychologen.
7. ✅ Communiceer uw klachtenregeling naar cliënten. Zet de informatie op uw website, neem het op in uw behandelovereenkomst en verwijs cliënten actief naar de klachtenfunctionaris als er onvrede is.

Voor basispsychologen is het stappenplan vergelijkbaar, maar met een lichtere administratieve last: geen BIG-herregistratie en geen tuchtrecht. De Wkkgz-eisen, het kwaliteitsstatuut en de verzekeringsplicht blijven echter onverminderd van kracht.

Let op bij Jeugdwet-zorg: verleent u ook zorg die onder de Jeugdwet valt? Dan volstaat de Wkkgz-klachtenregeling van het NIP niet. U heeft dan een aanvullende klachtenregeling Jeugdwet nodig. Het NIP verwijst hiervoor naar Klachtenportaal Zorg.

→ Bekijk alle Wkkgz-abonnementen in de vergelijkingstabel