27 juli 2026 · Tandartsen & Mondhygiënisten

Wkkgz voor tandartsen – zo regelt u het via KNMT en SGIM

Werkt u als tandarts, mondhygiënist of tandprotheticus in Nederland? Dan bent u verplicht om te voldoen aan de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz). Voor mondzorgverleners is er een duidelijke route: het overgrote deel van de tandartsen in Nederland regelt de Wkkgz via de beroepsvereniging.

1. De KNMT – de standaardroute voor Nederlandse tandartsen

De Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (KNMT) is met ruim 10.000 leden de grootste beroepsvereniging voor tandartsen in Nederland. Ongeveer 85% van de praktiserende tandartsen is lid. Het KNMT-lidmaatschap is voor de meeste tandartsen de meest voor de hand liggende manier om aan de Wkkgz te voldoen: de klachtenregeling is namelijk inbegrepen bij het lidmaatschap.

Als KNMT-lid bent u automatisch aangesloten bij de KNMT-Klachtenservice. Dit is de collectieve klachtenregeling van de vereniging. Bij een klacht van een patiënt wordt een onafhankelijke klachtenfunctionaris ingeschakeld die binnen zes weken probeert te bemiddelen tussen u en de patiënt. De klachtenfunctionaris kan daarbij een beroep doen op tandheelkundig deskundigen en KNMT-juristen.

Komt u er via bemiddeling niet uit? Dan kan de patiënt het geschil voorleggen aan de Stichting Geschilleninstantie Mondzorg (SGIM). Dit is een door het ministerie van VWS erkende geschilleninstantie, specifiek opgericht voor de mondzorg. De SGIM is een initiatief van de KNMT samen met de Nederlandse Vereniging van Mondhygiënisten (NVM) en de Organisatie Nederlandse Tandprothetici (ONT), in samenwerking met de Consumentenbond. De commissie doet een bindende uitspraak en kan een schadevergoeding toekennen tot €25.000.

2. ANT – gefuseerd met de KNMT sinds 2021

De Associatie Nederlandse Tandartsen (ANT) was jarenlang de tweede grote beroepsvereniging voor tandartsen. Per 1 januari 2021 zijn de ANT en de KNMT gefuseerd tot één organisatie. De fusievereniging vertegenwoordigt sindsdien ruim 90% van alle tandartsen en tandarts-specialisten in Nederland.

Voor tandartsen die voor de fusie ANT-lid waren: de Wkkgz-voorzieningen zijn overgegaan naar de KNMT. De ANT had net als de KNMT een eigen klachtenregeling en was medeoprichter van de SGIM. Na de fusie lopen alle klachten- en geschillenregelingen via de KNMT-Klachtenservice en de SGIM.

Bent u nog geen lid van een beroepsvereniging? Dan is de KNMT op dit moment de enige brede beroepsvereniging voor tandartsen die een volledige Wkkgz-regeling aanbiedt als onderdeel van het lidmaatschap.

3. SGIM – de erkende geschilleninstantie voor mondzorg

De Stichting Geschilleninstantie Mondzorg (SGIM) is door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) erkend volgens artikel 18 van de Wkkgz. Dit is de geschilleninstantie waar vrijwel alle Nederlandse tandartsen bij zijn aangesloten, via hun lidmaatschap van de KNMT (of NVM/ONT voor mondhygiënisten en tandprothetici).

De SGIM-commissie behandelt geschillen tussen patiënten en mondzorgverleners die niet via bemiddeling zijn opgelost. De commissie bestaat uit:

De uitspraak van de SGIM is voor beide partijen bindend. De commissie kan een schadevergoeding toekennen tot maximaal €25.000. Uitspraken van de SGIM worden openbaar gemaakt op de website van de geschilleninstantie.

Voor mondhygiënisten loopt de route naar de SGIM via de NVM, voor tandprothetici via de ONT. Werkt u als mondhygiënist of tandprotheticus niet onder een praktijkhouder met een overkoepelende regeling? Dan heeft u een eigen lidmaatschap bij uw beroepsvereniging nodig om bij de SGIM aangesloten te zijn.

4. Wat kost het KNMT-lidmaatschap?

De Wkkgz-klachtenregeling is inbegrepen bij het KNMT-lidmaatschap. U betaalt dus geen apart abonnement voor uw klachtenregeling. De contributie voor 2026 ziet er als volgt uit:

De inkomensafhankelijke tarieven gelden voor tandartsen met een inkomen lager dan 65% van het KNMT-rekeninkomen (€144.573 in 2026). U kunt korting aanvragen via de KNMT-ledenservice.

Ter vergelijking: losse Wkkgz-abonnementen bij commerciële aanbieders kosten doorgaans tussen de €50 en €210 per jaar, maar deze bieden geen tandheelkundige deskundigheid, geen beroepsvereniging en geen collectieve belangenbehartiging. Het KNMT-lidmaatschap omvat meer dan alleen de Wkkgz-regeling: u krijgt ook juridisch advies, praktijkondersteuning, nascholing via de KNMT Academy en belangenbehartiging richting overheid en zorgverzekeraars.

5. BIG-registratie – de basis van uw bevoegdheid

Als tandarts bent u verplicht geregistreerd in het BIG-register. Voor mondhygiënisten geldt dit sinds 2020: het beroep is opgenomen in artikel 34 van de Wet BIG. Dit betekent dat u als mondhygiënist een eigen BIG-registratie moet hebben om zelfstandig behandelingen uit te mogen voeren.

De BIG-registratie is geen eenmalige handeling. U moet zich elke vijf jaar herregistreren. Daarvoor geldt een werkervaringseis: minimaal 2.080 uur in vijf jaar (gemiddeld 8 uur per week). Daarnaast moet u aan nascholingseisen voldoen. Het Kwaliteitsregister Tandartsen (KRT) en het Kwaliteitsregister Mondhygiënisten (KRM) stellen eisen aan het aantal nascholingsuren per jaar. Zonder geldige BIG-registratie mag u de voorbehouden handelingen niet uitvoeren.

6. Beroepsaansprakelijkheid – geen wettelijke plicht, wel verstandig

De Wkkgz verplicht u niet om een beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV) af te sluiten. Toch is een BAV voor elke tandarts en mondhygiënist aan te raden. Als een geschil bij de SGIM leidt tot een schadevergoeding (tot €25.000), betaalt u die zelf als u niet verzekerd bent.

In de tandheelkunde kunnen schadeclaims hoog oplopen. Denk aan een mislukte kroon, zenuwschade bij een extractie of een gemiste diagnose. Een BAV dekt de kosten van schadevergoeding en vaak ook de juridische bijstand. Premies voor tandartsen liggen doorgaans tussen de €700 en €1.200 per jaar, afhankelijk van omzet en praktijkomvang. Voor mondhygiënisten ligt dat lager, rond de €350 tot €600 per jaar.

7. Overige verplichtingen: LRZa, Wtza en kwaliteitssysteem

Sinds de invoering van de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza) in 2022 bent u verplicht om u te melden bij het Landelijk Register Zorgaanbieders (LRZa). Dit geldt ook voor ZZP-tandartsen en zelfstandige mondhygiënisten. De melding is gratis en doet u via lrza.nl. Doe de melding voordat u uw eerste patiënt behandelt.

Daarnaast eist de Wkkgz dat u een kwaliteitssysteem heeft. Dit betekent dat u systematisch werkt aan kwaliteitsverbetering: u registreert incidenten, leert van fouten en legt vast hoe u de kwaliteit van zorg borgt. Het KNMT-lidmaatschap helpt u hierbij met formats, protocollen en praktische handvatten.

8. IGJ-toezicht – boetes tot €27.500

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de naleving van de Wkkgz. De IGJ kan bij overtreding een bestuurlijke boete opleggen. Per 1 januari 2026 bedraagt de maximale boete voor Wkkgz-overtredingen €27.500 (4e categorie). Dit bedrag is met ingang van 2026 verhoogd van €25.750.

Vanaf 1 januari 2026 maakt de IGJ bestuurlijke boetes bovendien openbaar. Een Wkkgz-overtreding wordt dus niet alleen beboet, maar is ook publiekelijk inzichtelijk voor patiënten en collega's. Het niet hebben van een deugdelijke klachtenregeling is dus niet alleen een financieel risico, maar ook een reputatierisico.

Naast boetes kan de IGJ ook een last onder dwangsom of een aanwijzing opleggen. Bij ernstige tekortkomingen kan de inspectie zelfs overgaan tot een bevel om de zorgverlening te staken.

9. Praktisch stappenplan voor tandartsen en mondhygiënisten

Start u een eigen praktijk of gaat u als ZZP'er in de mondzorg aan de slag? Dit is de volgorde waarin u de Wkkgz-zaken regelt:

  1. ✅ Word lid van uw beroepsvereniging. Voor tandartsen is dit de KNMT (basiscontributie €1.296, met inkomensafhankelijke korting mogelijk). Voor mondhygiënisten is dit de NVM, voor tandprothetici de ONT. Uw klachtenregeling en SGIM-aansluiting zijn hiermee direct geregeld.
  2. ✅ Controleer uw BIG-registratie. Is die actief? Loopt uw herregistratie niet binnenkort af? Plan tijdig uw nascholing in.
  3. ✅ Doe de Wtza-melding bij het LRZa. Gratis en verplicht. Doe het vóór uw eerste behandeling.
  4. ✅ Sluit een beroepsaansprakelijkheidsverzekering af. Geen wettelijke plicht, maar zonder BAV loopt u een groot financieel risico als er een schadeclaim komt.
  5. ✅ Richt uw kwaliteitssysteem in. Maak protocollen voor veelvoorkomende behandelingen en stel een VIM-register in voor incidenten. De KNMT biedt hiervoor formats aan.
  6. ✅ Communiceer uw klachtenregeling naar patiënten. Plaats de klachtenprocedure op uw website en vermeld het in uw intake-informatie.

Werkt u in loondienst? Controleer dan bij uw werkgever of de praktijkhouder een overkoepelende Wkkgz-regeling heeft waar u onder valt. Werkt u als waarnemer of zelfstandig behandelaar binnen een praktijk? Dan bent u zelf de zorgaanbieder in de zin van de wet en heeft u een eigen regeling nodig – ook als u in de praktijk van iemand anders werkt.

→ Wilt u toch een los Wkkgz-abonnement vergelijken? Bekijk de vergelijkingstabel