Wetten in de zorg — welke gelden voor uw praktijk?
Laatst bijgewerkt: juli 2026
Als zelfstandig zorgverlener krijgt u met meerdere wetten te maken. Welke dat zijn, hangt af van wát u precies doet en wie uw cliënten zijn. Een tandarts heeft met heel andere regels te maken dan een begeleider in de gehandicaptenzorg.
Hieronder een overzicht van de wetten die relevant kunnen zijn. Kijk per wet of die op úw praktijk van toepassing is.
1. Wkkgz — Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg
De Wkkgz geldt voor alle zorgaanbieders in Nederland, ook ZZP'ers. Deze wet verplicht u tot:
- Een schriftelijke klachtenregeling
- Een onafhankelijke klachtenfunctionaris
- Aansluiting bij een erkende geschilleninstantie
- Systematische kwaliteitsbewaking
Veel zorgverleners regelen dit via een externe aanbieder. Die verzorgt de klachtenfunctionaris en de geschilleninstantie, zodat u zich op uw vak kunt richten. Vergelijk Wkkgz-aanbieders.
2. WGBO — Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst
De WGBO regelt de relatie tussen zorgverlener en cliënt. Denk aan:
- Informed consent: uw cliënt moet toestemming geven voor behandeling
- Dossiervoering: u bent verplicht een medisch dossier bij te houden
- Inzagerecht: cliënten mogen hun dossier inzien
- Bewaartermijn: 20 jaar voor medische dossiers
Deze wet geldt voor iedereen die geneeskundige handelingen verricht.
3. Wzd — Wet zorg en dwang
De Wzd is alleen relevant als u werkt met cliënten met dementie, een verstandelijke beperking, of een psychische stoornis — én er sprake kan zijn van onvrijwillige zorg. Denk aan gedwongen medicatie, fixatie, of insluiting.
De Wzd stelt strenge eisen aan hoe u met onvrijwillige zorg omgaat: stappenplannen, evaluaties, en een Wzd-functionaris. Dit is een totaal ander domein dan de Wkkgz. Een fysiotherapeut of mondhygiënist heeft hier niets mee te maken.
4. Wmo — Wet maatschappelijke ondersteuning
De Wmo gaat over zorg en ondersteuning die gemeenten organiseren: huishoudelijke hulp, dagbesteding, begeleiding, vervoer. Als u deze diensten levert in opdracht van een gemeente, valt u onder de Wmo.
De Wmo stelt eigen kwaliteitseisen en klachtenprocedures. Ook deze wet staat los van de Wkkgz. Een zorgverlener die alleen reguliere zorg levert (zoals tandheelkunde, fysiotherapie, of psychologische zorg) heeft met de Wmo niets te maken.
5. Jeugdwet
De Jeugdwet geldt voor zorg aan kinderen en jongeren tot 18 jaar: jeugdhulp, jeugdbescherming, en jeugdreclassering. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering.
Als u met kinderen en jongeren werkt, kan de Jeugdwet aanvullende eisen stellen aan uw klachtenprocedure en kwaliteitsregistratie. Ook hier: alleen relevant als u in deze sector werkt.
6. Wtza — Wet toetreding zorgaanbieders
De Wtza verplicht nieuwe zorgaanbieders om zich te melden bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), via het Landelijk Register Zorgaanbieders (LRZa). Dit geldt voor alle zorgaanbieders, ook ZZP'ers. De melding is gratis en eenmalig.
7. AVG — Algemene Verordening Gegevensbescherming
De AVG (GDPR) regelt hoe u met persoonsgegevens omgaat. In de zorg is dit extra relevant omdat medische gegevens als bijzondere persoonsgegevens gelden. U moet onder andere:
- Een verwerkingsregister bijhouden
- Een privacyverklaring op uw website hebben
- Toestemming van cliënten vastleggen voor gegevensverwerking
Welke wetten heeft u nodig?
De Wkkgz geldt voor iedereen. De rest hangt af van uw praktijk:
- Werkt u met reguliere cliënten (tandarts, fysio, psycholoog, mondhygiënist, huidtherapeut)? Dan volstaat Wkkgz + WGBO + Wtza + AVG.
- Werkt u met onvrijwillige zorg (dementie, verstandelijke beperking, psychiatrie)? Dan heeft u ook de Wzd nodig. Let op: dit is een fundamenteel ander vakgebied.
- Werkt u in opdracht van een gemeente (huishoudelijke hulp, dagbesteding, begeleiding)? Dan valt u onder de Wmo.
- Werkt u met kinderen en jongeren? Dan is de Jeugdwet relevant.
Uw Wkkgz-aansluiting regelt alleen de klachtenprocedure en geschilleninstantie. De meeste zorgverleners hebben aan een Wkkgz-aansluiting genoeg. Kijk in de vergelijkingstabel welke aanbieder bij u past.